PHƯƠNG PHÁP BIÊN TẬP
Mệnh Lý A Sinh xử lý nguồn và kết luận như thế nào?
Mệnh Lý A Sinh được xây theo hướng tra cứu có thể kiểm tra lại. Với phần công cụ,
ưu tiên là giữ dữ liệu đầu vào, quy tắc tính và kết quả trung gian đủ rõ để người dùng
có thể đối chiếu. Với phần kiến thức và nghiên cứu, ưu tiên là phân biệt điều đã có
chứng cứ với phần diễn giải hoặc giả thuyết còn mở.
1. Không đánh đồng các mức chứng cứ
Một biểu ghi thư mục, một bản phiên văn, một ảnh chụp chứng bản, một công trình
nghiên cứu hiện đại và một lời truyền thuật không có cùng giá trị chứng minh.
Khi một kết luận phụ thuộc vào loại nguồn nào, bài viết cần nói rõ loại nguồn đó
thay vì gộp tất cả thành một câu khẳng định chắc chắn.
Trong các công trình khảo cứu thư tịch, Mệnh Lý A Sinh có thể dùng thang kiểm chứng
riêng để đánh dấu mức đã đọc trực tiếp đến đâu. Mục đích của các thang này không phải
tạo cảm giác chính xác tuyệt đối, mà để người đọc biết đâu là đầu mối, đâu là văn bản
đã đối chiếu và đâu là ảnh chứng bản đã kiểm.
2. Nguyên văn, phiên đọc và diễn giải được giữ tách nhau
Khi một nghiên cứu phụ thuộc vào câu chữ của tài liệu Hán hoặc Hán Nôm, nguyên văn
nên được giữ lại khi có thể; phần đọc, dịch nghĩa hoặc giải thích được đặt riêng.
Cách làm này giúp tránh việc một bản diễn giải về sau bị hiểu nhầm là chính văn của nguồn.
Với những chỗ chữ mờ, chữ dị thể, dấu chấm câu hoặc cách chia đoạn chưa chắc chắn,
hướng biên tập là ghi nhận điểm chưa chắc thay vì tự lấp khoảng trống để làm văn bản
trông hoàn chỉnh hơn.
3. Dị bản không được tự động hợp nhất
Hai văn bản có tên gần giống nhau chưa chắc là cùng một tác phẩm. Hai câu phú giống
nhau cũng chưa đủ để xác định văn bản nào sao chép văn bản nào. Khi gặp dị bản,
khác nhan đề, khác số quyển, khác cách quy thuộc tác giả hoặc khác truyền bản,
website ưu tiên giữ các khả năng tách biệt cho đến khi có chứng cứ đủ mạnh để nối chúng lại.
Đây là lý do một số bài nghiên cứu dành riêng phần “những gì chưa được phép kết luận”.
Danh sách đó quan trọng không kém phần phát hiện mới, vì nó giúp giới hạn kết luận
đúng với chứng cứ hiện có.
4. Dữ liệu công cụ và nội dung diễn giải có vai trò khác nhau
Những mô-đun như Lịch, Tử Vi và Tứ Trụ trước hết phải tạo ra dữ liệu theo đúng
quy tắc của hệ tương ứng. Phần giải thích không được âm thầm thay đổi kết quả tính.
Ngược lại, việc một công cụ tính được một cấu trúc cũng không tự động biến cấu trúc đó
thành lời khuyên cho những quyết định quan trọng trong đời sống.
Vì vậy website cố gắng cho người dùng thấy đường đi từ đầu vào đến dữ liệu nền,
rồi mới đến lớp phân tích hoặc bài viết giải thích liên quan.
5. Bài nhập môn và bài nghiên cứu không được trình bày như cùng một loại
Bài nhập môn ưu tiên giải thích thuật ngữ, phạm vi sử dụng và cách đọc trong công cụ.
Bài nghiên cứu thư tịch phải cho biết nguồn, giới hạn kiểm chứng, điểm còn bất định
và giả thuyết nào chưa thể nâng thành kết luận.
Hai ví dụ cho hướng nghiên cứu này là
Ma Y, Ma Thị và các bài phú Tử Vi tại Việt Nam
và
Lịch sử Tử Vi Đẩu Số tại Trung Quốc và Việt Nam.
6. Cập nhật và sửa sai
Khi có chứng cứ tốt hơn, phát hiện cách đọc sai hoặc thấy một bài đang nói mạnh hơn
mức nguồn cho phép, hướng xử lý là sửa nội dung và thu hẹp kết luận nếu cần.
Các bài đã áp dụng chuẩn biên tập mới ghi ngày cập nhật để người đọc biết nội dung
đang được duy trì, thay vì coi một bài đăng cũ là văn bản bất biến.
Nếu phát hiện lỗi dữ liệu, lỗi nguồn, liên kết hỏng hoặc một kết luận cần kiểm tra lại,
người đọc có thể gửi thông tin qua trang Liên hệ.
Báo lỗi có kèm tên trang, dữ liệu đầu vào, ảnh chụp hoặc nguồn đối chiếu sẽ giúp việc
kiểm tra nhanh và chính xác hơn.
Điều Mệnh Lý A Sinh không cam kết
- Không cam kết mọi truyền thống Mệnh Lý chỉ có một cách giải thích duy nhất.
- Không coi lời quy thuộc tác giả trong truyền bản muộn là bằng chứng tự đủ cho niên đại sáng tác.
- Không biến nội dung huyền học thành bảo đảm về sức khỏe, pháp lý, tài chính hay kết quả tương lai.
- Không dùng việc một nội dung đang phổ biến trên Internet như bằng chứng thay cho nguồn cần kiểm.
Nguyên tắc chung:
nếu chứng cứ chưa đủ, cách trình bày phù hợp là giữ câu hỏi mở. Một kết luận hẹp nhưng
kiểm tra được có giá trị hơn một câu chuyện hoàn chỉnh được ghép từ những mắt xích chưa chứng minh.